Siła mięśniowa. Włókna mięśniowe cz.2

włókna mięśniowe szybkokurczliwe i wolnokurczliwe

Rodzaje włókien mięśniowych

Opanowaliśmy już wiele wiedzy o mięśniach szkieletowych. Dzisiaj kolejna partia materiału, w której skupimy się głównie nad rodzajami włókien mięśniowych. O budowie składowych mięśnia już wspomniałem w poście z odnowy biologicznej, dlatego teraz wyjaśnię kwestie związane z różnorodnością możliwości szybkościowych i wydolnościowych u piłkarzy. Może nie odpowiem na wszystkie nurtujące nas pytania, ale z pewnością poznacie główny czynnik wpływający na to, czy dany zawodnik jest typem szybkościowca (zazwyczaj skrzydłowy), czy wytrzymałościowca (środkowy pomocnik).

Jakie rozróżniamy włókna mięśniowe?

Najważniejsze pytanie postawione w tym poście, więc już odpowiadam. Dzielimy je na szybkokurczliwe i wolnokurczliwe. Pierwsze są często nazywane FT od angielskiej nazwy fast twitch, ponieważ charakteryzują się dużą prędkością skracania. Natomiast wolnokurczące pochodzi od słów slow twitch, czyli mający małą prędkość skracania. Różnice w prędkości skracania włókien są wynikiem występowania odmiennych form ATP-azy miozynowej. Przypomnę, że ATP-aza to enzym odpowiedzialny za rozkład ATP, w wyniku czego uwalniana jest energia. Więcej na temat Energii wykorzystywanej podczas skurczu mięśnia możecie przeczytać w żywieniu.  Jak sama nazwa wskazuje włókna ST mają wolną formę ATP-azy miozynowej, natomiast FT formę szybką. Główny podział mamy już załatwiony, ale pozostaje jeszcze wyodrębnienie włókien szybkich. FT dzielimy na FTa, FTb i FTc. Ostatni rodzaj jest mało poznany, więc jego pominę. Występują jeszcze włókna FTX, które są formą pośrednią pomiędzy FTa i FTb. Pomimo podziału włókien szybkokurczących się powinniśmy myśleć o nich w sposób całościowy, niż jako całkowicie różne typy. Myślę, że wszystko powinno być dla Was jasne, dlatego teraz opiszę je bardziej szczegółowo.

Slow twitch

Włókna te charakteryzują się wysoką wytrzymałością i wydolnością tlenową (aerobową). Poza tym ST są włóknami bardzo ekonomicznymi w produkcji ATP, ponieważ wydajność reakcji energetycznych utleniania węglowodanów i tłuszczów jest wysoka. Czyli reakcje te dają bardzo dużo energii, dzięki temu organizm nie musi tworzyć ogromnej ilości ATP w krótkim czasie. Nie wiem, czy pamiętacie, ale ATP jest niezbędny do skurczu mięśnia i jego relaksacji (przechodzenie do stanu równowagi). Czyli włókna ST mają zdolność do wykonywania wysiłku o małej intensywności przez długi czas. W piłce nożnej większość tych włókien posiadają zawodnicy zajmujący centralną część boiska. Mam tutaj na myśli środkowych pomocników (szczególnie defensywnych), ponieważ oni muszą sprostać wymaganiom gry destrukcyjnej przez cały mecz. Pewnie zwróciliście uwagę kto najwięcej przebiega kilometrów podczas meczów piłkarskich. Oczywiście są to defensywni pomocnicy, którzy mają za zadanie przede wszystkim łatać dziury w obronie. Ich wysiłek właśnie opiera się na średniej intensywności przez dłuższy czas trwania. Dlatego w pracy z młodzieżą warto zrobić badania, aby w sposób rzetelny i w pełni przemyślany dokonać wyboru pozycji na boisku.

Fast twitch

Włókna FTa rozwijają znacznie większą siłę od ST, ale szybko męczą się ze względu na małą wytrzymałość i wydolność tlenową. Czyli są one głównie aktywowane podczas wysiłków o wysokiej intensywności. Jeśli chodzi o FTb to są one angażowane podczas bardzo krótkich wysiłków wymagających dużej mocy, czyli na przykład pojedynek biegowy skrzydłowego z obrońcą. Włókna mięśniowe zwane fast twitch powinni posiadać piłkarze grający na skrzydłach, ze względu na potrzebę wykorzystania szybkości do stworzenia przewagi w bocznych strefach boiska. Oczywiście każdy człowiek posiada wszystkie rodzaje włókien, kwestią jest tylko ich proporcja. Wiadomo, że zawodnicy typu szybkościowca będą mieli więcej włókien FT, natomiast piłkarze typu wytrzymałościowca będą posiadali więcej włókien ST. Niestety nie możemy zmienić proporcji włókien mięśniowych, ponieważ są one warunkowane genetycznie. Chociaż badania wykazały, że odpowiedni trening może zmienić stosunek ST do FT, ale nieznacznie. Poruszę jeszcze temat zdjęcia. Otóż ciemne plamki są to włókna ST, ponieważ zawierają w sobie mitochondria, w których zachodzą procesy utleniania oraz resynteza ATP. Natomiast białe plamki to włókna FT, które posiadają większą ilość glikogenu oraz enzymów niezbędnych do uwalniania energii w warunkach beztlenowych. Czyli włókna czerwone wykorzystują procesy tlenowe, a włókna białe stosują procesy beztlenowe. Teraz wiemy już chyba wszystko o włóknach mięśniowych. Może nie wszystko, ale najważniejszą część. Jeśli macie jeszcze jakieś wątpliwości to może ten film Wam pomoże. Niestety tylko w języku angielskim, ale sądzę, że sobie poradzicie.

Źródło: „Podstawy fizjologii wysiłku fizycznego” pod redakcją Artura Jaskólskiego